Ung thư được hình thành bởi sự phân chia tế bào không kiểm soát được và sự cấu tạo của các khối u do đột biến gen. Thông thường, số lượng biến thể xảy ra trong cơ thể sẽ tỷ lệ thuận với số lượng tế bào. Theo như logic trên thì với các loài động vật hữu nhũ đến lớn (ví dụ như cá nhà táng) phải có tỷ lệ mắc bệnh ung thư rất cao do số lượng tế bào của chúng có thể gấp 100 lần so với số lượng tế bào của con người.
Tuy nhiên, nhà thống kê người Anh Richard Peto nhận thấy vào cuối những năm 1970 rằng điều này không đúng.
Nghịch lý Peto (Peto’s Paradox) là một hiện tượng sinh học thú vị, được nhà dịch tễ học người Anh Richard Peto phát hiện vào những năm 1970. Nghịch lý này chỉ ra rằng: trong tự nhiên, các loài động vật có kích thước và số lượng tế bào lớn hơn (như voi, cá voi) không có tỷ lệ mắc bệnh ung thư cao hơn các loài nhỏ bé hơn (như chuột).
Lý giải cho nghịch lý này trước hết đến từ cơ chế bảo vệ chống ung thư mạnh mẽ hơn như việc voi có tới 20 bản sao của gen TP53 (một gen ức chế khối u quan trọng), trong khi con người chỉ có 1 bản sao. TP53 giúp phát hiện và sửa chữa DNA hỏng hoặc kích hoạt quá trình tự hủy tế bào (apoptosis) nếu không thể sửa chữa. Các loài động vật lớn khác cũng phát triển các cơ chế tương tự để ngăn chặn ung thư.
Tốc độ phân chia tế bào chậm hơn cũng là một yếu tố củng cố cho nghịch lý này khi ở động vật lớn, tế bào phân chia ít thường xuyên hơn, giảm nguy cơ xuất hiện các đột biến nguy hiểm. Ngoài ra, động vật lớn thường có tuổi thọ cao và quá trình tiến hóa đã ưu tiên các cơ chế bảo vệ lâu dài, trong khi các loài nhỏ hơn (sống ngắn) có thể không cần đến các cơ chế phức tạp như vậy.
Việc tìm hiểu tại sao các loài động vật lớn có khả năng phòng ngừa ung thư tốt có thể mở ra hướng nghiên cứu mới trong việc phát triển phương pháp điều trị ung thư ở người. Ví dụ, khai thác cơ chế của gen TP53 ở voi hoặc tìm hiểu cách các tế bào của cá voi kiểm soát đột biến có thể mang lại những liệu pháp đột phá.
Phải chăng, con người sẽ có thể tìm ra phương pháp để đương đầu với ung thư trong tương lai?
Câu 7 trang 55 SBT Sinh học 10 KNTT: Tại sao người ta lại nói ung thư là loại bệnh di truyền đặc biệt?
***
Mọi thông tin chi tiết xin vui lòng liên hệ:
Nguyễn Văn Thiên Phú – Chủ tịch: 0979 987 084
Nguyễn Hà Vy – Phó chủ tịch: 0916 296 611
Ngô Trang Anh – Đại diện Truyền thông: 0972 210 599
Email: [email protected]
Instagram: @cosmosxclub
Hoặc liên hệ trực tiếp qua fanpage để được giải đáp trong thời gian sớm nhất.
