Trong nghiên cứu khoa học, không phải mọi nỗ lực đều dẫn đến kết quả tức thì. Có những phát minh chỉ tìm thấy giá trị sau một hành trình dài bị lãng quên. Câu chuyện về hợp chất AZT của Jerome Horwitz là một ví dụ điển hình: từ thất bại trong điều trị ung thư đến bước ngoặt trong cuộc chiến chống HIV/AIDS.
Năm 1964, ở Detroit, Jerome Horwitz – Giám đốc bộ phận hóa học tại đại học Wayne State – sống trong không khí căng thẳng của cuộc chạy đua tìm thuốc chữa ung thư. Trong phòng thí nghiệm vắng lặng, tiếng máy móc tí tách vang lên giữa ánh đèn huỳnh quang chiếu qua ống nghiệm như thể mỗi tia sáng ấy đang thắp lên hy vọng đổi đời. Tuy nhiên, việc phải suốt ngày “thử ngẫu nhiên các loại thuốc cho ung thư” đã khiến Horwitz chán ngấy. Ông khao khát tự mình tạo ra một hợp chất thực sự đột phá, một sáng chế có thể tạo ra bước ngoặt trong cuộc chiến chống ung thư. Với lòng tin mãnh liệt chỉ có sáng tạo mới mang đến đột phá, Horwitz quyết tâm cống hiến hết mình cho “cuộc chiến đen tối” chống lại căn bệnh tử thần này.
Cuối năm 1964, mang theo ngọn lửa đam mê bền bỉ, Horwitz và các cộng sự tại trường Y Wayne State bắt tay vào tổng hợp những hợp chất mới. Từ đó, AZT (azidothymidine) ra đời – một phân tử được thiết kế dựa giả thuyết khi ấy rằng ung thư được bắt nguồn từ retrovirus. Lúc bấy giờ, Horwitz hình dung AZT như một “nucleoside giả mạo” – một “con ngựa thành Troia” hóa học, âm thầm len lỏi vào DNA của tế bào ung thư, phá hoại quá trình nhân đôi từ bên trong, cản trở sự sinh đôi của tế bào ác tính. Với hy vọng và lòng tin mãnh liệt, Horwitz tiến hành những thử nghiệm đầu tiên của AZT trên những con chuột mắc bệnh bạch cầu. Tuy nhiên, ông đã phải đối mặt với thất bại cay đắng: AZT không thể tiêu diệt được tế bào ung thư như kỳ vọng. Cái cảm giác vỡ vụn tràn ngập trong lòng ông, như “cú đấm thẳng vào khoang bụng”, khiến ông choáng váng khi phải chứng kiến hợp chất tâm huyết của mình hoàn toàn vô hiệu. Lần thất bại này như một bóng đen nặng trĩu đè lên Horwitz, ông rơi vào trạng thái chán nản và thất vọng sâu sắc. Trong khoảnh khắc ấy, bao nhiêu nỗ lực, bao nhiêu hy vọng góp phần cứu người của ông đã vụt tắt khi AZT không mang lại hiệu quả trên bệnh ung thư. Horwitz đã cẩn thận ghi chép lại mọi kết quả trong một báo cáo khoa học, quyết định không xin cấp bằng sáng chế cho AZT. Ngỡ như đã hoàn toàn thất bại, hợp chất ấy bị bỏ quên trong ngăn kéo suốt hai thập kỷ, chờ ngày được gọi tên trở lại.
Dù vậy, Horwitz không cho phép bản thân gục ngã. Ông tiếp tục miệt mài nghiên cứu những hướng đi khác, tin rằng thất bại cũng chỉ là một lát cắt tất yếu trong hành trình khoa học. Đó chỉ là “một ví dụ tuyệt vời về cách khoa học vận hành”.
Gần hai thập kỷ sau (những năm 1980), khi đại dịch HIV/AIDS hoành hành khắp thế giới, các nhà khoa học đã lần theo dấu vết và tìm ra một hợp chất cũ kỹ – AZT. Lần này, AZT không còn đối đầu với ung thư mà trở thành vũ khí chống lại HIV. Kết quả thí nghiệm cho thấy AZT có khả năng ức chế virus HIV. Như vậy, hợp chất của Horwitz bỗng trở thành hy vọng mới, cho thấy quả ngọt có thể đến từ những hạt giống tưởng như vô dụng. Đến năm 1987, Cục Dược phẩm – Thực phẩm Mỹ (FDA) đã chính thức phê duyệt AZT là thuốc đầu tiên điều trị HIV/AIDS. Từ đống tro tàn thất bại năm nào, hợp chất của Horwitz bỗng hồi sinh, trở thành nền tảng cho các thuốc ARV sau này, mở ra hy vọng cho hàng triệu bệnh nhân HIV trên toàn thế giới.
Có lẽ Horwitz không ngờ rằng, điều ông tạo ra trong niềm tuyệt vọng lại góp phần thay đổi vận mệnh cả nhân loại. Câu chuyện về AZT là minh chứng rằng, trong khoa học cũng như trong cuộc đời, thất bại hôm nay có thể là nền móng cho chiến thắng vĩ đại ngày mai.
IDEA: Phạm Minh Tuấn, Đỗ Phan Ngọc Thư
Refine: Đặng Quỳnh Anh
Topic: Khoa học và sức khỏe
***
Mọi thông tin chi tiết xin vui lòng liên hệ:
Nguyễn Văn Thiên Phú – Chủ tịch: 0979 987 084
Nguyễn Hà Vy – Phó chủ tịch: 0916 296 611
Nguyễn Trang Anh – Đại diện Truyền thông: 0972 210 599
Email: [email protected]
Instagram: @cosmosxclub
Hoặc liên hệ trực tiếp fanpage để được giải đáp trong thời gian sớm nhất
