Ma trơi (Will-o’-the-wisp) là hiện tượng những đám lửa sáng chập chờn được nhìn thấy vào ban đêm ở ngoài các nghĩa địa. Truyền thuyết xưa cho rằng, ma trơi sẽ đưa những người tốt đến nơi tìm kho báu và dẫn những con người độc ác xuống các vũng bùn lầy. Đối với những ai muốn bỏ chạy, chúng sẽ đuổi theo đến khi người ta quá sợ hãi và ngất đi. Thực tế điều này có đúng không? Chúng ta cùng đi tìm hiểu nhé!
Trước hết, chúng ta hãy tới nơi hay xuất hiện ma trơi – nghĩa địa. Nghĩa địa là nơi có những người chết, vậy liệu những xác chết có sinh ra các con ma trơi không? Vào năm 1980, nhà địa chất học người Anh Alan A.Mills đã thành công khi tái tạo lại một ngọn lửa bằng cách trộn photphin thô (PH3) với khí tự nhiên. Ngọn lửa tạo ra trông khá giống với hiện tượng ma trơi, nhưng lại mang màu xanh lá. Năm 2008, hai nhà hóa học người Ý đã tái tạo lại thí nghiệm của Mills, nhưng bằng cách trộn photphin với không khí và khí nitơ. Mặc dù ngọn lửa vẫn có màu xanh lá, hai nhà hóa học chú ý rằng dưới điều kiện thiếu ánh sáng, mắt người khó có thể nhận biết được màu sắc.
Tuy nhiên, photphin chỉ có thể bốc cháy dưới nhiệt độ khoảng 150oC, vậy tại sao có thể tạo ra ngọn lửa trong môi trường không khí với nhiệt độ thấp và độ ẩm khác nhau? Câu trả lời là có sự tham gia của điphotphin (P2H4). Điphotphin có thể tự bốc cháy ở nhiệt độ thường khi tiếp xúc với không khí, khi cháy nó tạo ra nhiệt lượng làm tăng nhiệt độ lên đến khoảng 150oC để photphin có thể tiếp tục phản ứng cháy. Ngoài ra, còn một chất khi khác tham gia vào phản ứng cháy này, đó là metan (CH4). Một lượng nhỏ photphin và điphotphin sẽ cung cấp đủ nhiệt để metan có thể cháy trong không khí, sinh ra ngọn lửa màu xanh lam, chứ không phải màu xanh lá chúng ta thấy khi đốt cháy photphin trong phòng thí nghiệm.
Vậy các khí này xuất phát từ đâu? Thì ra, cơ thể người chứa một lượng lớn các nguyên tố cacbon, hidro và photpho. Sau khi chết, các vi khuẩn phân giải sẽ phân hủy xác và sinh ra một lượng lớn khí metan và một phần nhỏ photphin (PH3) và điphotphin (P2H4). Ở nghĩa địa, những chất độc hại này len lỏi theo đất thoát ra và bốc cháy ngay khi tiếp xúc với không khí trên mặt đất. Đó chính là nguyên nhân tạo nên ngọn lửa đốm xanh. Thật ra phản ứng hóa học này xuất hiện cả ngày lẫn đêm, tuy nhiên ánh sáng ban ngày làm ta không nhìn thấy được, mà chỉ có thể nhìn rõ vào ban đêm.
Khi con người chạy trên nghĩa địa, chuyển động đó sinh ra một luồng gió làm tăng lượng oxi tại một vị trí, từ đó điphotphin tiếp xúc nhiều hơn với oxi, khiến cho phản ứng cháy xảy ra với hiệu suất cao hơn, dễ dàng dẫn đến phản ứng của photphin và metan.
Vậy nên, ma trơi chỉ đơn giản là một hiện tượng về hóa học, không đáng sợ như mọi người thường nghĩ đâu nhé!
