❓ Có lẽ nếu được hỏi về mối liên hệ giữa mùi và những ký ức, phản ứng của bạn sẽ là cau mày khó hiểu: “Mùi với ký ức thì liên quan gì đến nhau chứ 🤔!?”. Ấy thế nhưng liệu bạn đã bao giờ ngửi mùi áo và nhớ đến người cũ hay thưởng thức một món ăn rồi cảm thấy rất nhớ nhà? Sự thật là mùi hương và những kỷ niệm có mối quan hệ vô cùng mật thiết đó. Hãy cùng COSMOS tìm hiểu vì sao lại có sự “lạ đời” này nhé !!
***
👃Trước hết, khứu giác là giác quan thô sơ nhất, lịch sử tiến hoá lâu đời nhất. So với các cơ quan cảm nhận khác, số lượng cơ quan cảm nhận mùi lớn hơn gấp nhiều lần : 1000 cơ quan cảm nhận mùi hương nhưng chỉ có 4 cơ quan cảm nhận ánh sáng và 4 cơ quan cảm nhận cảm giác.
👥Khi một người ngửi thấy mùi gì đó liên quan đến một sự việc có ý nghĩa với họ trong quá khứ thì đầu tiên họ sẽ có phản ứng về cảm xúc và sau đó là nhớ lại sự việc. Nhưng đôi khi ký ức không thực sự trở về rõ ràng, người đó có thể có một cảm giác về một điều gì đó đã từng xảy ra nhưng không nhớ ra được điều mà họ đã trải qua.
🔎Vậy khoa học giải thích cho hiện tượng này như thế nào nhỉ?
💁♀Câu trả lời chính là do các vùng não bộ xử lý mùi thơm, ký ức và cảm xúc có mối liên kết chặt chẽ với nhau .Một mùi hương là những hạt hóa học đi vào cơ thể bạn qua đường mũi để vào đến hành khứu giác của não. Ở đây cảm giác về mùi được xử lý để bộ não có thể hiểu được, sau đó các tế bào não chuyển tín hiệu này đến một vùng rất nhỏ trong não gọi là hạch hạnh nhân để xử lý cảm xúc, tiếp theo là đến hồi cá ngựa ở ngay bên cạnh, là nơi diễn ra quá trình học hỏi và hình thành ký ức.
😮Cách điều khiển khứu giác như vậy là vô cùng đặc biệt, khác hẳn cách mà não bộ chúng ta điều khiển các giác quan khác. Không giống như khứu giác, tất cả những yếu tố tác động qua các giác quan khác đều đi qua một vùng của não gọi là vùng dưới đồi, có chức năng như một “tổng đài”, đóng ngắt, phân chia thông tin về các sự vật chúng ta nhìn, nghe, cảm thấy đến các vùng khác của bộ não. Mùi hương bỏ qua “tổng đài” này và đi thẳng đến hành khứu giác và rồi đến hạch hạnh nhân và hồi cá ngựa chỉ trong một hoặc hai synapse.
💥Cũng chính vì cách xử lý đặc biệt này mà mùi hương có thể đánh thức ký ức và gây cảm xúc cũng như gây liên tưởng nhiều hơn và mạnh mẽ hơn các cảm nhận bằng các giác quan khác.
✨Nhiều nghiên cứu khoa học cũng cho thấy, ký ức gắn liền với mùi hương sẽ được lưu trữ trong bộ não lâu hơn ký ức hình ảnh và khi ký ức được gọi lại thì sẽ kích thích mạnh hơn hẳn so với khi được gợi nhớ bằng lời nói và cứ 8 trên 10 người sau khi ngửi một mùi hương nhất định sẽ lập tức nghĩ tới một kỷ niệm cụ thể, và 70% trong số đó là những kỷ niệm đẹp.
